خرماداران در بُن‌بست صادرات؛ مشتریان خارجی در انتظار

به گزارش ایرنا، اقلیم چهار فصل و خاک حاصلخیز استان کرمان را به ویترینی پر تنوع از انواع محصولات و تولیدات کشاورزی تبدیل کرده است، از شمال تا جنوب این استان پهناور ارقام و اقسام مختلفی از محصولات کشاورزی باغی و زراعی مشاهده می شود که هر کدام از شهرت زیادی برخوردار هستند.

خرما از مشهورترین و پرمخاطب ترین محصولات کشاورزی استان کرمان محسوب می شود و قسمت بزرگی از نخیلات استان در مناطق شرق، جنوب و جنوب شرقی قرار دارد که خرمای بسیار با کیفیتی نیز از این باغات برداشت و نیاز بازار داخل و خارج از کشور را تامین می کند.

بیشترین سطح زیر کشت خرما در استان کرمان با حدود ۸۰ هزار هکتار، مربوط به خرمای مضافتی و کلوته است که با صادارت به کشوهای حاشیه خلیج فارس، شرق و جنوب شرقی آسیا و اروپا ارز آوری مناسبی سالانه برای کشور دارد. کشورهایی که تاجران خرما در آن‌ها بخشی از سبد تجارت خود را از دست داده‌اند. خرمایی که باید روی میز تاجران اروپایی باشد، الان بواسطه جنگ تحمیلی، در سردخانه‌های ایران نگهداری می‌شود.

هر چند طی سالهای اخیر چالش‌هایی نظیر عارضه خشکیدگی خرما به دلیل خشکسالی و کم آبی و آفاتی نظیر سوسک حنایی سرخرطومی و افزایش هزینه ها و عوارض گمرکی بالا، کار را برای کشاروزان و فعالان حوزه خرما سخت کرده است، اما بهره برداران خرما در استان با مشقت و پشتکار مثال زدنی توانسته اند چراغ تولید این محصول با ارزش را روشن نگهدارند و محصولات با ارزشی تولید کنند.

طی ماه های اخیر به دلیل شرایط بوجود آمده ناشی از جنگ رمضان و تحریم ها و محاصره دریایی غیرقانونی دولت متجاوز آمریکا، صادارت خرما با کاهش بسیار شدیدی روبرو شده است، ضمن اینکه ممنوعیت صادارت محصولات کشاورزی نیز مزید بر علت شده و اکنون ظرفیت سردخانه ها در مناطق خرما خیز، تقریبا تکمیل شده است.

اختلال در صادارت محصول خرما علاوه بر کاهش ارز آوری، کاهش قیمت را در پی داشته است، البته باید در نظر داشت که با نزدیک شدن فصل برداشت خرمای جدید در تابستان، مشکلات کشاورزان به اوج برسد و این در حالی است که بازار داخل نیز متاثر از شرایط کشور نیز با کاهش تقاضا و خرید مردم همراه بوده است اما بازار خارج هم دچار یک بحران عجیب شده که تاکنون تجربه نشده است.

بسته شدن مسیرهای صادرات دریایی

محمد امینیان از صادرکنندگان خرمای استان کرمان با اشاره به کاهش قیمت خرما به دلیل متوقف شدن صادرات بیان کرد: هزینه‌های کشاورزی خیلی بالا رفته و برای بسته بندی نیز هزینه های جانبی مثل قیمت کارتون افزایش زیادی داشته که همین مشکلات باعث متضرر شدن کشاورز و صادر کننده می شود.

وی ادامه داد: در حال حاضر مهمترین مسیر صادرات خرما از بنادر جنوبی بسته شده است و صادارت از مسیرهای صادارت به اتحادیه اروپا هم به صورت محدود انجام می شود، زیرا بازار این کشورها تقاضای زیادی ندارد.

این صادر کننده خرمای کرمان خاطر نشان کرد: البته اخیرا بندر کراچی پاکستان نیز برای صادرات معرفی شده، اما هنوز صادرات از این مسیر ازمایش نشده است تا به صرفه بودن آن مشخص شود.

کاهش مصرف داخلی خرما

وی با اشاره به برگشت خرمای صادارتی به سردخانه های استان کرمان تصریح کرد: به هر حال، کیفیت خرمای داخل سردخانه با محصول تازه متفاوت است و قطعا از نظر قیمتی کاهش خواهد داشت.

امینیان خاطر نشان کرد: ماه رمضان اوج مصرف خرما در داخل و خارج از کشور بود که متاسفانه به دلیل شرایط جنگ، بازار از دست رفت، ضمن اینکه فعلا تامین کالاهای اساسی بیشتر مورد تقاضا است.

وی ادامه داد: شرایط هم برای کشاورزان و هم برای کسانی که در بخش خرما فعالیت دارند بسیار سخت شده است و ادامه آن ضررهای فراوانی به این صنعت مهم وارد می کند و از دولت هم به دلیل شرایط ویژه کنونی حمایت چندانی انتظار نمی رود و امیدواریم که با اتمام وضعیت فعلی، صادارت خرما به حالت عادی برگردد.

انبار شدن ۲۰۰ هزار تن خرما در سردخانه های کرمان

دبیر انجمن خرمای استان کرمان نیز گفت: بخش خرما با ۲ مشکل روبرو شده است که یک مورد آن ممنوعیت صادرات با آغاز جنگ اخیر بود، با وجود اینکه برخی اقلام صادرات شان آزاد شده است اما در رابطه با خرما محدودیت صادرات ادامه دارد و هم اکنون آمار خرما در سردخانه ها بیش از نیاز کشور است.

محمد حسین اکبری افزود: بسیاری از محموله های صادارتی از گمرکات برگشت خوده است و به سردخانه های منتقل شده و با توجه به اینکه مسیر دریایی صادرات از بنادر جنوبی نیز فعلا مسدود شده است، میزان زیادی از خرما درون سردخانه ها نگهداری می شود.

وی تاکید کرد: سال گذشته حدود ۴۰۰ هزار تن خرما از نخیلات استان کرمان برداشت شده است که تخمین زده شده تقریبا ۲۰۰ هزار تن آن در سردخانه ها هنوز موجود است و این در حالی است که فصل تابستان و خرمای جدید نیز را در راه داریم.

عضو انجمن ملی خرمای کشور خاطر نشان کرد: اغلب مقاصد صادارتی خرمای استان کرمان به کشورهای شرق و جنوب شرقی آسیا و خلیج فارس و از طریق مسیر دریایی است و در شرایط فعلی کشتی برای حمل بار وجود ندارد و یا با هزینه سرسام آور باید صادر شورد و در برخی مارد کرایه بار تا ۱۲ برابر برای هر کانتینر افزایش یافته که مقرون به صرفه نیست.

سود نامعقول فروشگاه های زنجیره‌ای از خرما

وی با اشاره به افت قیمت خرما در ماه های اخیر تصریح کرد: در حوزه بازار داخلی نیز مصرف کاهش پیدا کرده است، ضمن اینکه در فروشگاه های زنجیره ای هم که نقش مهمی در عرضه و فروش خرما در کشور هم دارند، قیمت ها نسبتا بالا است، به طور مثال قیمت خرما هم اکنون در بم ۲۲۰ هزار تومان برای هر کیلو، اما در فروشگاه زنجیره ای ۶۰۰ هزار تومان است و این منطقی نیست که ۴۰ تا ۵۰ درصد سود به جیب این فروشگاه ها برود.

اکبری ادامه داد: حتما برای عرضه و توزیع خرما در داخل باید برنامه ریزی شود تا سود کشاورزان به جیب دلالان و عرضه کنندگان نرود و قیمت ها برای مصرف کننده داخلی نیز متعادل باشد.

وی با اشاره به عرضه محصولات جانبی و فرآوری شده خرما خاطر نشان کرد: ذائقه مردم بیشتر تازه خوری خرما است، محصولات فرآوری شده مثل خمیر، شهد و یا شکلات خرما طرفدار چندانی ندارد و اغلب به خارج از کشور صادر می شوند که در شرایط فعلی صادرات این محصولات نیز با مشکل روبرو شده است.

لزوم حمایت دولت برای جلوگیری از خسارت کشاورزان و صادر کنندگان

دبیر انجمن خرمای استان کرمان اظهار کرد: حمایت دولتی از خرما می تواند در قالب خرید تضمینی و تعاون روستایی اتفاق بیافتد، البته در شرایط فعلی دولت نیز مشکلاتی دارد، اما ادامه وضع موجود کشاورزان و بهره برداران و کسانی که در این بخش فعالی دارند را با چالش های بزرگی مواجه می کند.

آنچه واضح است، بوجود آمدن شرایط ویژه جنگ رمضان و تحولات ناشی از آن، بخش های مختلف کشور را تحت تاثیر قرار داده است، اما محصولات کشاورزی مانند خرما به دلیل ارز آوری و سختی نگهداری با فشار بیشتری مواجه شده که می طلبد مسئولان و بهره برداران با روش ها و راهکارهای جایگزین برای برون رفت از وضعیت فعلی اقدامات فوری و موثری انجام دهند.