توسط : کتاب و کتابخوانی در شرایط پرتنش امروزی و افزایش فشارهای روانی ناشی از جنگ، می تواند بویژه برای شهروندان پایتخت به عنوان کانون تهاجمات هوایی، راهکاری برای حفظ آرامش و مدیریت اضطراب و تقویت تابآوری اجتماعی باشد.
به گزارش ایرنا، تجربیات حاکی است در دورههای بحران، الگوی مصرف فرهنگی شهروندان دستخوش تغییر شده و فعالیتهایی مانند مطالعه، به دلیل دسترسی آسان و هزینه پایین، بیش از گذشته مورد توجه قرار میگیرد. کتاب در چنین شرایطی نهتنها کارکردی فرهنگی، بلکه نقشی روانشناختی در کاهش تنش، افزایش تمرکز و ایجاد حس ثبات ذهنی پیدا میکند.
تهران به عنوان مرکز اصلی مورد توجه دشمن برای تهاجم در جنگ تحمیلی فعلی این بار شاهد خروج تعداد زیادی از ساکنان نبود و شهروندان روزهای طاقت فرسای جنگ را در خانه سپری می کنند، از سوی دیگر پایتخت نشینان بواسطه مواجهه گستردهتر با جریانهای خبری، بیش از سایر مناطق در معرض فشارهای روانی قرار دارند. حجم بالای اخبار و اطلاعات، بهویژه در بستر شبکههای اجتماعی، میتواند سطح اضطراب عمومی را افزایش دهد؛ از این رو، نیاز به ابزارهایی برای ایجاد تعادل ذهنی در میان شهروندان تهرانی بیش از پیش احساس میشود.
کتابخوانی، در این شرایط، فرصتی برای فاصله گرفتن از فضای ملتهب خبری و بازگشت به آرامش درونی فراهم میکند. کارشناسان اجتماعی معتقدند در این شرایط بسیاری از افراد، کتاب را بهعنوان همدمی مطمئن در روزهای پرتنش انتخاب می کنند. کتاب های قصه و منابع دیجیتال برای کودکان و رمان و تاریخ و روانشناسی برای بزرگسالان می تواند گزینه های مناسبی برای این روزها باشد.
پویشهای فرهنگی متعددی با محوریت «کتاب بخوانیم برای آرامش» و «هر خانه یک کتابخانه» در تهران فعال شدهاند تا دسترسی مردم به منابع مطالعه، حتی در شرایط دشوار، تسهیل شود. این برنامهها با بهرهگیری از ظرفیت فضای مجازی و خدمات غیرحضوری کتابخانهها، امکان استفاده از کتابهای دیجیتال و منابع آنلاین را فراهم کردهاند.
علیرضا زندوکیلی مدیرکل کتابخانههای عمومی استان تهران گفته است: حفظ و تداوم خدمات فرهنگی در شرایط خاص، از اولویتهای اصلی نهاد کتابخانههاست و توسعه خدمات غیرحضوری و دیجیتال بهطور جدی در دستور کار قرار گرفته است.
کتابخانههای عمومی میتوانند بهعنوان فضاهایی امن و آرام، نقش مؤثری در کاهش تنشهای روانی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا کنند.
استان تهران دارای بیش از ۳۰۰ باب کتابخانه عمومی با صدها هزار عضو فعال است که سالانه میلیونها نسخه کتاب را در قالب خدمات حضوری و دیجیتال در اختیار شهروندان قرار میدهند. توسعه کتابخانههای سیار و سامانههای برخط، دسترسی به منابع مطالعاتی را بیش از پیش گسترش داده است.
نگاهی به تجربههای جهانی نشان میدهد که در بسیاری از بحرانها، کتابخوانی نهتنها کاهش نیافته، بلکه افزایش نیز داشته است: در جریان جنگ جهانی دوم، کتابخانهها به پناهگاههای فرهنگی تبدیل شدند و امانت کتاب در بسیاری از کشورها افزایش یافت.
در دوران محاصره سارایوو (جنگ بوسنی)، با وجود شرایط دشوار، مردم به مطالعه و فعالیتهای فرهنگی ادامه دادند و کتاب نمادی از تابآوری فرهنگی شد.
همزمان با همهگیری کرونا، استفاده از کتابهای دیجیتال و عضویت در کتابخانههای آنلاین رشد قابل توجهی داشت و مطالعه به ابزاری برای کاهش استرس و اضطراب تبدیل شد.
در مجموع، کتابخوانی در تهران فراتر از یک فعالیت فرهنگی است؛ این یک ضرورت اجتماعی برای حفظ سلامت روان، افزایش تابآوری و مدیریت فضای ذهنی شهروندان است. کتابخانهها، پویشها و منابع دیجیتال همگی در این مسیر نقش مؤثر دارند و میتوانند به بازگرداندن آرامش و ثبات روانی در شرایط بحران کمک کنند.
برای شهروندان تهرانی، توصیه میشود حتی روزانه چند دقیقه مطالعه داشته باشند، از کتابخانههای دیجیتال استفاده کنند و خانوادهها را نیز تشویق به این فعالیت کنند تا کتاب به پناهگاهی واقعی در روزهای پرتنش تبدیل شود.
