توسط : یکی تازیای برنشسته سیاه
همی خاک نعلش برآمد به ماه
فردوسی میگوید حرکت اسب چنان بود که خاک نعلش به آسمان رسیده است. اغراق در این بیت کاملاً روشن و واضح میباشد. در فرهنگ لغات عمید، اغراق بهمعنای زیادهروی در توصیف کسی یا چیزی است. فردوسی در بیت زیر به صورتی دیگر، اغراق را به تصویر میکشد:
اگر کوه آتش بود بسپرم
ازین تنگ خوار است گر بگذرم
اینکه آتش بهاندازهی کوه باشد اغراقآمیز میباشد.
و متأسفانه در مناسبتهای مختلف در تعریف و تمجید از افراد گاهی چنان زیادهروی میشود که تعجب اکثر شنوندگان یا خوانندگان مطالب را موجب میگردد!
در تعریف افراد آنچه باید مورد توجه قرار بگیرد تمجید متناسب با عمل فرد است. اینکه کارهای مناسب، ایدهآل، مثبت و تأثیرگذار یک فرد و یا یک مسئول با رعایت حد اعتدال مورد تمجید قرار بگیرد کاری قابلقبول است. اگر این قبیل تعریفها و تمجیدها به قصد تشویق برای تداوم عمل نیکشان صورت بگیرد اقدامی مناسب میتواند باشد ولی وقتی تعریفها دیوارهای اعتدال و واقعیتها را فرو بریزند و در استفاده از کلمات و عناوین و القاب جانب انصاف رعایت نشود این عمل خود سبب کبر و غرور و خود برتر بینی خواهد شد.
مولا علی(ع) میفرماید: ستایش بیشازحد استحقاق و شایستگی، تملق و چاپلوسی است. برای تشویق مسئولی که در راستای انجام وظیفه در خط مستقیم حرکت میکند و خدمت به مردم را ضروری و واجب تلقی کند، از باندبازی و فرصتطلبی دوری مینماید، در دام باجخواهان و باجگیران گرفتار نمیشود، بر مخالفان و منتقدانش شمشیر از رو نمیبندد، از دروغ و دروغگویی فاصله میگیرد و در یک جمله بر احقاق حق تأکید کرده و منافع شخصی را به منافع جامعه ترجیح نمیدهد اگر در حد خودش تعریف شود میتواند عاملی بسیار مهم برای نهادینه کردن تلاشهای صادقانه و خدمات بیمنت باشد.
اما تعریف و تمجید از کسی در حد بالاتر از استحقاق و تواناییها میتواند پیامدهای نامطلوبی داشته باشد. اگر برای فردی عنوان و القابی که شایستهاش نیست مورداستفاده قرار بگیرد میتواند تعریف شونده را برای خیمه زدن در عرصه غرور و کبر تشویق نماید و یا اینکه تعریف و تمجیدها ممکن است حسادت مخالفان را برانگیزد و به عداوت و دشمنیها دامن بزند و سهم قابلتوجهی از انرژی مسئولان را بهجای صرف کردن در مسیر خدمت در اختیار چگونگی مقابله با مخالفان قرار بدهد.
تملق ممکن است در کوتاهمدت برای برخیها نانوآب داشته باشد اما باید دانست جایی که حقیقت قربانی رضایت طلبی می شود، اعتماد فرو می ریزد و رشد و پیشرفت متوقف می گردد.
